وی دئوه

بیشاپور

بیشاپورشهری است ساکت و آرام که غریبانه در نزدیکی کازرون آرمیده است. وقتی انسان متوجه این نکته میشود که آمار بازدید گردشگران از بازار وکیل چندین برابر بازدید از بیشاپور است ، یا بسیاری از گردشگران حتی نمیدانند مکان آن کجاست ، شاید با معرفی مختصر این اثر گامی هر چند ناچیز در راه باز شناسی این شهر زیبا برداشته شود.

بیشاپور یک شهر سلطنتی که یک پادشاه آن را برای خودش ساخته است. این شهر باید بیانگر سلیقه ، قدرت و جلال و شوکت وی بوده باشد.این شهر باید همه نشانه های موفقیتها ، شکوه و جلال وی را بر خود داشته باشد.این شهر باید از طریق مشخصه ها و ویژگی یادمانی و عظمتی که دارد ، سنتهای عصر بزرگ هخامنشی را در تاریخ شهرسازی ایرانی تجدید حیات کند.

هبچ چیز گویای این نیست که انتخاب محل استقرار این بنیاد نوین از چشم انداز های طبیعت الهام نگرفته باشد.طرح شهر بیشاپوردر خروجی یک تنگه پیاده شد و این دشت را رودی شاداب میکند که نام شاه را بر خود دارد.(رودخانه شاهپور).

نقش برجسته های پیکرتراشی شده روی شیبهای تند عمودی این تنگه به نظر مهرهای عظیمی میرسند.این نقوش در گلوگاه تنگه ای برپا شده است که هنوز نام تنگ چوگان را بر خود دارد.بیشاپور با خمیدگی رود شاپور به آن رود نزدیک شده و این رود باید این شهر را از جبهه های شمال و غرب حفاظت کند.در قسمت های جنوبی دارای دیواری قوی است که بیرون آن خندقی گسترده وجود دارد.در راستای رود هیچ نوع تاسیسات حمایتی و حفاظتی نظامی بر پا نشده و ورود به آن آزاد بوده و این شهر یک شهر باز بوده است.

این شهر دارای چهار دروازه بوده است . وجود احتمالی یک میدان در محل یک یادمان با دو ستون و یک مجسمه از شاپور اول برپا بوده که در دو طرف آن دو محراب آتشکده تکیه داشته است.

دو پایه پل که با لاشه سنگ ساخته شده اند و روی ساحل رود در معرض دید قرار گرفته ، هنوز هم سرپا است. ملات این سنگها آهک است که از گچ آمیخته با خاکستر چوب به عمل آمده است.

کاخهای شهر در ورودی شهر از طریق دروازه شرقی به صورت انبوهی معمارانه برپا شده است.یک کاخ آن که در میان ایوان سه دهانه مفروش با موزائیک و حیاط کاخ بعدی قرار گرفته است و آتشکده یا معبدی به اضافه کاخی که گویای بازمانده هایی از شگوه تنزل یافته است.

در نزدیکی کاخ و تالار معبدی بسیار زیبا که با دانش مهندسی و محاسبات دقیق جهت استفاده از آب رودخانه شاهپور در مراسم مذهبی بنا گردیده است . این بنا از نظر ارتفاعی به قدری دقیق محاسبه گردیده که در صورت نیاز با باز کردن دریچه ، آب وارد معبد گردیده و دور تا دور معبد چرخیده و انسانها مشغول نیایش میگردیدند . ارتفاع زیاد و روی هم گذاشتن سنگهای بزرگ بر عظمت بنا می افزاید.

در قسمتهایی از تالار های شهر موزائیک های زیبایی کشف گردیده است. تالاری در این شهر وجود دارد که دهانه تاق آن حدود 20 متر میباشد.در بالای درها ، سردرهایی به صورت گچ بری که تقلیدی از هنر هخامنشی است. ما در اینجا از توصیف تالارهای جانبی صرف نظر میکنیم.

مسلما بیشاپور بعد از زمانی و به خصوص بعد از فتح عرب ، تغییر شکل پیدا کرده است. پس از آمدن اسلام تغییرات بزرگی در شهر صورت می پذیرد. اما مطمئنا این تغییر با تامل و اندیشه نبوده است .